Aby zapewnić trwałość zdobyczom Unii Europejskiej i sprostać globalnym wyzwaniom naszych czasów, potrzebujemy duchowej jedności Europy, potrzebujemy europejskiego poczucia tożsamości.

Home » Aktualności » Promocja pierwszego polskiego wydania książki Rafała Lemkina "Rządy państw Osi w okupowanej Europie."

Promocja pierwszego polskiego wydania książki Rafała Lemkina "Rządy państw Osi w okupowanej Europie."

Często zastanawiam się, z jakiego powodu niektóre osoby znajdują tak trudne miejsce w naszej zbiorowej pamięci. Otóż chyba, dlatego że po prostu nie dbają o swą sławę za życia. Udowadniają natomiast – tak jak Rafał Lemkin – że jeden człowiek przy odpowiednim zaangażowaniu i motywacjach odegrać może fundamentalną rolę dla losów całego cywilizowanego świata – powiedział Adam Daniel Rotfeld w czasie spotkania promocyjnego monografii Rafała Lemkina.

18 lutego 2014 roku w Pałacyku Przeździeckach przy ul. Foksal 6 odbyło się spotkanie promujące pierwsze polskie wydanie książki Rafała Lemkina Rządy państw Osi w okupowanej Europie. W dyskusji udział wzięli:

Philippe Kirsch – kanadyjski prawnik, w latach 2003-2009 sędzia i zarazem pierwszy w historii prezydent Międzynarodowego Trybunału Karnego. Specjalizuje się w prawie międzynarodowym i humanitarnym. Jest członkiem Kanadyjskiej Rady Prawa Międzynarodowego, otrzymał tytuł radcy królowej (1988), członkiem Międzynarodowej Grupy Doradców Komitetu Czerwonego Krzyża oraz przewodniczącym Narodowego Komitetu Prawa Humanitarnego.

Adam Daniel Rotfeld – polski badacz stosunków międzynarodowych, były minister Spraw Zagranicznych w rządzie Marka Belki (2005) oraz dyrektor Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem – SIPRI w latach 1990-2002. Członek Kolegium Doradczego Sekretarza Generalnego ONZ ds. Rozbrojenia (2006-2011). Od 2008 roku Współprzewodniczący Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych.

Spotkanie poprowadził Roman Kuźniar – polski politolog, dyplomata, profesor, były dyrektor Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, doradca Prezydenta RP ds. międzynarodowych.

Rafał Lemkin (ur. 24 czerwca 1900 roku w Bezwodnem k. Wołkowyska, zm. 28 lipca 1959 roku w Nowym Jorku) – był polskim prawnikiem-karnistą pochodzenia żydowskiego, twórcą pojęcia „genocide” i projektu Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, podpisanej 9 grudnia 1948 roku. Był absolwentem Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, w latach 1925-1926 podróżował po Europie, gdzie uczęszczał na wykłady z zakresu nauk społecznych, m.in. w Heidelbergu, Berlinie i Paryżu. W 1927 roku obronił pracę doktorską napisaną pod kierunkiem Juliusza Makarewicza. Po studiach pracował jako sekretarz w warszawskim sądzie apelacyjnym, pełnił funkcję referendarza Sekretariatu Generalnego Komisji Kodyfikacyjnej, w ramach której przygotowywano projekt kodeksu karnego. Od 1927 roku był członkiem-korespondentem Międzynarodowego Biura Unifikacji Prawa Karnego. Uczestniczył w polskich delegacjach na Konferencje dla Unifikacji Prawa Karnego w Paryżu, Madrycie i Kopenhadze. W latach 30. XX wieku był podprokuratorem ds. karnych-skarbowych najpierw w sądzie okręgowym w Brzeżanach (woj. tarnopolskie), następnie w sądzie okręgowym w Warszawie. Od 1934 roku prowadził praktykę adwokacką w Warszawie,

W 1933 roku w referacie wygłoszonym na Międzynarodowej Konferencji dla Unifikacji Prawa Karnego w Madrycie oraz w artykule na łamach „Internationales Anwaltsblatt” Rafał Lemkin wyodrębnił tzw. przestępstwa nowego typu, godzące w interesy całej ludzkości, wśród nich „akty barbarzyństwa” – zdefiniowane jako działanie przeciwko życiu ludzkiemu, podjęte w zamiarze zniszczenia określonej grupy rasowej, religijnej lub społeczne oraz „akty wandalizmu” – rozumiane jako czyny przeciwko dziedzictwu kulturowemu grup narodowych. W wydanej w 1944 roku książce The Axis Rule in Occupied Europe przedstawił swoje poglądy na nowy typ zbrodni przeciwko ludzkości, tworząc termin „genocide” („ludobójstwo”), które rozumiał jako „zorganizowane działania mające na celu zniszczenie narodu lub grupy etnicznej poprzez dezintegrację instytucji, kultury, języka, świadomości narodowej i religijnej, gospodarczych podstaw egzystencji, a następnie pozbawienie ludzi bezpieczeństwa, wolności, zdrowia, godności i ostatecznie życia”. Proponował też przyjęcie międzynarodowej konwencji dotyczącej zapobiegania ludobójstwu.

Polski przekład tej fundamentalnej książki Rafała Lemkina została opublikowana przez Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR pod patronatem Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego. Edycja została dofinansowana przez Fundację Centrum im. prof. Bronisława Geremka oraz Instytut Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego.

Spotkanie otworzyły min. Henryka Mościcka-Dendys, podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP oraz Jolanta Kurska, prezes Fundacji Centrum im. prof. Bronisława Geremka.

We wstępie do pracy Rafała Lemkina Roman Kuźniar napisał: „Przełomowe znaczenie dzieła leży gdzie indziej, a mianowicie w identyfikacji i zdefiniowaniu problemu, który stał się jedna z plag ludzkości. Zjawisko to po raz pierwszy otrzymało swoją nazwę, która szybko przyjęła się w języku międzynarodowym – genocide, po polsku ludobójstwo, a jego istotę stanowi internacjonalne mordowanie, czyli unicestwianie wielkich grup ludzi ze względu na ich odmienność lub tworzenie dla nich warunków, których trwanie przez dłuższy czas prowadzi do podobnego rezultatu”.

Uczestnicy spotkania zastanawiali się w dyskusji, czy zagrożenie rodzajem zbrodni opisanej i udokumentowanej przez Rafała Lemkina minęło, a także jaką rolę odgrywa koncepcja polskiego prawnika w procesach międzynarodowej ochrony praw człowieka. Philippe Kirsch podkreślił, że pomimo ogromnego postępu w rozwoju instrumentów prawnych Trybunał Międzynarodowy nie ma możliwości przeciwdziałania zbrodniom przeciw ludzkości. Zasadniczy problem leży w skomplikowanej strukturze międzynarodowych organów sądowych oraz kwestiach jurysdykcji – sprawnego, ale przy tym akceptowalnego działania. Adam Daniel Rotfeld zaznaczył z kolei, że Rafał Lemkin w pewnym sensie „wyprzedził swój czas”, sugerując powołanie stałego Międzynarodowego Trybunału Karnego, wprowadzenie zakazu wojny zaborczej, a także definiując międzynarodową agresję. Dyskutanci ocenili także stan infrastruktury prawnej oraz instytucjonalnej w ramach międzynarodowej strategii ochrony praw człowieka.