Aktualności
Gala nagród Forum Współpracy i Dialogu Polska-Litwa w Warszawie oraz Forum Dialogu i Współpracy im. Jerzego Giedroycia w Wilnie odbyła się 11 lutego 2026 roku w Warszawie.
Współorganizatorem wydarzenia były Fundacja Centrum im. prof. Bronisława Geremka i Muzeum Łazienki Królewskie, a partnerem strategicznym został największy polski ubezpieczyciel – PZU.
Wydarzenie zgromadziło wielu znamienitych gości, wśród których znaleźli się m.in.:
· Minister Marek Krawczyk – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego
· Minister Ignacy Niemczycki – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych
· Jego Ekscelencja Paweł Łatuszka – były Ambasador Białorusi
· Jego Ekscelencja Valdemaras Sarapinas – ambasador Republiki Litwy
· Ana Kočegarova-Maj – attaché ds. kultury w ambasadzie Litwy
Uroczystość poprowadził redaktor Marek Zając, a laudacje wygłosili m.in.: Bogumiła Berdychowska, Robert Kostro, prof. Rimantas Miknys i prof. Alvydas Nikžentaitis.
Nagrodę Forum Współpracy i Dialogu Polska–Litwa, przyznaną za wkład w dialog w obszarze historii i pamięci zbiorowej, otrzymał dr Vydas Dolinskas, dyrektor Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie..
Wyróżnienie za zasługi w dziedzinie współpracy i dialogu polsko-litewskiego w obszarze historii oraz pamięci zbiorowej – Nagrodę Forum Dialogu i Współpracy im. Jerzego Giedroycia otrzymuje dr Szymon Drej, dyrektor Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w Stębarku.
Wspólne nagrody Forum Współpracy i Dialogu Polska-Litwa oraz Forum Dialogu i Współpracy im. Jerzego Giedroycia za zasługi w dialogu i współpracy narodów regionu Europy Środkowo-Wschodniej otrzymali prof. Aliaksandr Smalianczuk, niezależny historyk białoruski oraz Andrij Lubka, ukraiński poeta i prozaik.
Laureaci otrzymali statuetki wykonane przez rzeźbiarza Stefana Wierzbickiego oraz kwotę 1500 euro. Nagrody ufundował PZU.
Uroczystości towarzyszyła atmosfera wzruszenia i solidarności. Wielokrotnie przywoływano słowa Jerzego Giedroycia: „Nie ma wolnej Polski bez wolnej Ukrainy”, rozszerzając je o przesłanie: „Nie ma wolnej Polski bez wolnej Litwy, Ukrainy i Białorusi”.
Po ceremonii wręczenia nagród odbyła się debata na temat zagrożeń rosyjską dezinformacją z udziałem:
· Łukasza Krawczyńskiego – dyrektora programowego Fundacji Centrum im. Prof. Bronisława Geremka
· dr Ernesta Wyciszkiewicza – dyrektora Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego
· Laurynasa Vaičiūnasa – prezesa pozarządowego Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu
Dyskusję moderowała dr Jolanta Kawa – prezeska Zarządu Fundacji Centrum im. prof. Bronisława Geremka.
Podczas debaty poruszono m.in. następujące zagadnienia:
· Stan odporności społeczeństwa polskiego i litewskiego na rosyjską dezinformację
· Metody wykorzystywane do szerzenia rosyjskiej dezinformacji
· Sposoby reagowania na przypadki dezinformacji w przestrzeni informacyjnej
—
Biogramy tegorocznych laureatów:
dr Vydas Dolinskas jest historykiem i muzealnikiem, wykładowcą Uniwersytetu Wileńskiego. Od końca lat 90. jest członkiem zespołu pracującego nad ideą rekonstrukcji Zamku Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie. Od 2009 jest dyrektorem Zamku. Pod jego kierownictwem Muzeum stało się jednym z najważniejszych miejsc na mapie kulturalnej Litwy oraz znaczącym aktorem wpływającym na kształtowanie współczesnej pamięci historycznej Litwinów. Zamek Wielkich Książąt Litewskich ściśle współpracuje z polskimi i ukraińskimi muzeami oraz instytucjami kultury, organizując wiele wystaw, wydarzeń naukowych i kulturalnych poświęconych historii Wielkiego Księstwa Litewskiego i Rzeczypospolitej. M.in. we współpracy z wrocławskim Ossolineum Zamek Wielkich Książąt zorganizował w 2018 r. wystawę „Litwo, Ojczyzno moja… Adam Mickiewicz i jego poemat Pan Tadeusz”, a w 2023 r. wystawę arrasów wawelskich.
dr Szymon Drej jest historykiem, dyrektorem Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w Stębarku. Naukowo zajmuje się m.in. kulturą tatarów krymskich, jest też autorem wielu publikacji na temat wojen polsko-krzyżackich, historii Polski i Litwy oraz dziejów Warmii i Mazur. Kierowane przez niego Muzeum ściśle współpracuje z historykami i archeologami litewskimi. Organizowane przez dyr. Dreja badania archeologiczne doprowadziły do wielu nowych odkryć dotyczących historii bitwy grunwaldzkiej. Muzeum Bitwy pod Grunwaldem jest również corocznie miejscem jednej z najbardziej spektakularnych imprez rekonstrukcji historycznej w Europie. Imprezy te cieszą się ogromnym zainteresowaniem poza granicami Polski, w tym w środowisku pasjonatów historii i rekonstruktorów z Litwy.
prof. Aliaksandr Smalianczuk jest białoruskim historykiem związanym ze środowiskami emigracji demokratycznej i niepodległościowej. Wykłada w Instytucie Slawistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Jego zainteresowania naukowe obejmują przełom XIX i XX wieku na ziemiach białoruskich i litewskich, a zwłaszcza historię środowiska „krajowców”. Do najważniejszych prac prof. Smalianczuka należy biografia Romana Skirmunta opublikowana w 2018 r. Aliaksandr Smalianczuk jest zaangażowany w wiele inicjatyw związanych z historycznym dialogiem białorusko-polskim i białorusko-litewskim.
Andrij Lubka jest poetą i prozaikiem ukraińskim. Urodził się w Uzgorodzie na Zakarpaciu. Jest autorem m.in. przetłumaczonej na język polski powieści „Karbid” oraz zbioru opowiadań „Killer”. Tłumaczem jego wierszy był Bohdan Zadura. Od czasu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę Lubka jest zaangażowany w zbieranie pieniędzy na zakup samochodów dla armii ukraińskiej. Zdołał zebrać środki na ponad 300 aut. Obecnie pisarz został zmobilizowany i prawdopodobnie niedługo trafi na front.
