Edukacja do obywatelskości

Jak przełożyć wiedzę o klimacie i środowisku na realne działania w szkole i społeczności lokalnej? Jak odróżniać rzetelne informacje od dezinformacji i greenwashingu? Jak sprawić, aby młodzi ludzie mieli poczucie, że ich głos ma znaczenie?

„Edukacja do obywatelskości” to bezpłatny, ogólnopolski projekt Fundacji Geremka, który łączy edukację obywatelską, klimatyczną i medialną. Do udziału zapraszamy nauczycielki i nauczycieli edukacji obywatelskiej ze szkół ponadpodstawowych wraz z uczennicami i uczniami zainteresowanymi sprawami społecznymi, klimatem i działaniem na rzecz swojego otoczenia.

Projekt realizowany od września 2026 r. do czerwca 2027 r. w partnerstwie z Fundacją Enea – Energia Wspólnoty.

Dla kogo?

Do projektu zaprosimy 30 czteroosobowych zespołów z 30 szkół ponadpodstawowych. Każdy zespół powinien składać się z:

• jednej nauczycielki lub jednego nauczyciela edukacji obywatelskiej,
• trzech uczennic lub uczniów z tej samej szkoły.

W każdym z trzech regionów utworzymy grupę złożoną z 10 zespołów, czyli 10 osób nauczycielskich oraz 30 osób uczniowskich. Łącznie w zjazdach weźmie udział 30 nauczycielek i nauczycieli oraz 90 uczennic i uczniów.
Szukamy zespołów, które chcą lepiej zrozumieć mechanizmy życia publicznego i wykorzystać zdobytą wiedzę do przeprowadzenia konkretnego działania proekologicznego w swojej szkole lub społeczności lokalnej.

Na czym polega projekt?

W ramach projektu odbędą się trzy weekendowe zjazdy stacjonarne w Warszawie – po jednym dla każdego regionu.

Podczas zjazdów osoby uczestniczące będą pracować równolegle w dwóch grupach: uczniowskiej i nauczycielskiej. Program będzie oparty przede wszystkim na praktycznych warsztatach, pracy zespołowej, wymianie doświadczeń oraz spotkaniach z ekspertkami i ekspertami.
Wspólnym elementem projektu będzie przygotowanie przez każdy zespół miniprojektu ekologicznego odpowiadającego na wyzwanie zauważone w szkole lub społeczności lokalnej.

Program dla uczennic i uczniów

Program grupy uczniowskiej będzie poświęcony temu, jak świadomie uczestniczyć w życiu społecznym, rozmawiać o sprawach wspólnych i wpływać na decyzje dotyczące najbliższego otoczenia.

Podczas warsztatów uczestniczki i uczestnicy będą pracować nad następującymi tematami:
• zaangażowanie społeczne i sposoby wywierania wpływu,
• problemy osób młodych i ich obecność w debacie publicznej,
• prawa wyborcze, procesy demokratyczne i odpowiedzialne podejmowanie decyzji,
• klimat, środowisko i energia jako obszary decyzji publicznych, w tym wykorzystanie odnawialnych źródeł energii (OZE),
• narzędzia partycypacji obywatelskiej,
• krytyczna analiza informacji i ocena wiarygodności źródeł,
• przeciwdziałanie dezinformacji, w tym dezinformacji klimatycznej,
• rozpoznawanie manipulacji, deepfake’ów i greenwashingu,
• odpowiedzialna komunikacja i bezpieczne funkcjonowanie w środowisku cyfrowym.

Uczestniczki i uczestnicy poznają takie formy działania jak konsultacje społeczne, petycje i listy, kampanie informacyjne, inicjatywy uczniowskie, budżet partycypacyjny czy spotkania z przedstawicielami władz lokalnych.

Program dla nauczycielek i nauczycieli

Program grupy nauczycielskiej będzie koncentrował się na praktycznym wsparciu w prowadzeniu edukacji obywatelskiej. Osoby uczestniczące poznają i przetestują narzędzia dydaktyczne, scenariusze zajęć, materiały źródłowe oraz metody pracy projektowej i debatowej. Zjazd stworzy także przestrzeń do wymiany doświadczeń, nawiązania kontaktów z organizacjami społecznymi i rozmowy o wyzwaniach związanych z prowadzeniem nowego przedmiotu.

Program obejmie m.in.:
• edukację obywatelską w praktyce,
• partycypację obywatelską i metody jej nauczania,
• edukację europejską w nowej podstawie programowej,
• praktyczną edukację klimatyczną i środowiskową, w tym zagadnienia związane z energią, efektywnością energetyczną i odnawialnymi źródłami energii (OZE),
• edukację medialną i przeciwdziałanie dezinformacji,
• wykorzystywanie lokalnych problemów i decyzji publicznych podczas zajęć,
• dostosowywanie ćwiczeń i materiałów do potrzeb konkretnej szkoły i klasy.
Efektem pracy będą m.in. krótkie scenariusze lekcji i ćwiczeń, które będzie można wykorzystać podczas zajęć w szkole.

Miniprojekty ekologiczne

Po zjeździe każdy zespół przygotuje i zrealizuje miniprojekt dotyczący wybranego problemu środowiskowego w szkole lub społeczności lokalnej. Miniprojekty mogą dotyczyć m.in. energii i możliwości wykorzystywania odnawialnych źródeł energii (OZE), efektywności energetycznej i ograniczania zużycia energii, a także jakości powietrza, gospodarowania odpadami, ochrony zieleni, transportu, zużycia zasobów, bezpieczeństwa podczas upałów lub innych wyzwań istotnych dla danej społeczności.

W przypadku projektów związanych z energią zespoły będą mogły np. przeanalizować, w jaki sposób szkoła korzysta z energii i jakie istnieją możliwości szerszego wykorzystania OZE, przygotować propozycje działań zwiększających efektywność energetyczną, przeprowadzić akcję edukacyjną dotyczącą odnawialnych źródeł energii albo opracować rekomendacje dla szkoły lub samorządu dotyczące bardziej zrównoważonego korzystania z energii.

Zespoły przejdą pełną ścieżkę pracy nad projektem:
• rozpoznają lokalne wyzwanie,
• określą potrzeby i grupy, których ono dotyczy,
• przygotują mapę osób i instytucji mających wpływ na sytuację,
• wybiorą odpowiednie narzędzia działania,
• opracują plan realizacji i komunikacji,
• wdrożą zaplanowane działanie w swojej szkole lub społeczności.

Terminy i regiony

Wszystkie zjazdy odbędą się w Warszawie.

I region – 13–15 listopada 2026 r.
Do udziału zapraszamy zespoły ze szkół z województw:
• dolnośląskiego,
• lubuskiego,
• wielkopolskiego,
• łódzkiego,
• opolskiego.

II region – 11–13 grudnia 2026 r.
Do udziału zapraszamy zespoły ze szkół z województw:
• podkarpackiego,
• małopolskiego,
• świętokrzyskiego,
• lubelskiego.

III region – początek 2027 r., dokładny termin zostanie ogłoszony
Do udziału zaprosimy zespoły ze szkół z województw:
• podlaskiego,
• warmińsko-mazurskiego,
• mazowieckiego,
• lubelskiego.

Szkoły z województwa lubelskiego mogą zgłosić się do II albo III regionu, ale tylko w ramach jednego naboru.

Debata podsumowująca

Po zakończeniu wszystkich zjazdów zorganizujemy debatę ekspercką poświęconą praktycznemu łączeniu edukacji obywatelskiej i ekologicznej. W debacie wezmą udział osoby uczestniczące w projekcie oraz ekspertki i eksperci zajmujący się tematyką klimatu, środowiska i zrównoważonego rozwoju. Do prezentacji swoich działań zaprosimy od trzech do pięciu zespołów, które wyróżnią się jakością oraz stopniem realizacji miniprojektów ekologicznych.

Porozmawiamy m.in. o tym:
• jak skutecznie włączać ekologię do edukacji obywatelskiej,
• jak wzmacniać sprawczość osób młodych,
• jak rozpoznawać dezinformację klimatyczną i greenwashing,
• kto podejmuje decyzje środowiskowe i jak obywatele mogą na nie wpływać,
• jak przekładać wiedzę o klimacie na działania w szkole i społeczności lokalnej.

Debata będzie transmitowana na żywo, a jej nagranie zostanie później udostępnione online.

Rekrutacja

Zgłoszenia dokonuje nauczycielka lub nauczyciel pełniący funkcję koordynatorki albo koordynatora zespołu. Każda szkoła może zgłosić jeden czteroosobowy zespół.

W formularzu zgłoszeniowym poprosimy m.in. o opis:
• motywacji zespołu do udziału,
• potrzeb uczennic i uczniów oraz szkoły,
• lokalnego wyzwania środowiskowego,
• wstępnego pomysłu na działanie,
• sposobu wykorzystania efektów projektu w społeczności szkolnej lub lokalnej.

Podczas oceny zgłoszeń weźmiemy pod uwagę motywację i gotowość do aktywnego udziału, trafność rozpoznania lokalnego wyzwania, możliwość zrealizowania zaproponowanego działania oraz potencjał wykorzystania zdobytej wiedzy w szkole.

Będziemy również dążyć do geograficznego zróżnicowania grup i udziału szkół z mniejszych miejscowości.

Rekrutacja zostanie uruchomiona po 1 października 2026 r.

Formularz zgłoszeniowy: [LINK]

Udział w projekcie

Udział w projekcie jest bezpłatny. Osoby zakwalifikowane zobowiązują się do uczestnictwa w całym programie zjazdu, udziału w ewaluacji oraz przygotowania i realizacji zespołowego miniprojektu ekologicznego.
Szczegółowe informacje dotyczące noclegu, wyżywienia oraz zasad zwrotu kosztów podróży znajdują się w regulaminie i zostaną przekazane zakwalifikowanym zespołom.

Dokumenty rekrutacyjne:
• [Formularz zgłoszeniowy]
• [Regulamin uczestnictwa w projekcie]
• [Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych]

Dokumenty dla zakwalifikowanych zespołów:
• [Oświadczenie nauczycielki lub nauczyciela]
• [Zgoda rodzica lub opiekuna prawnego osoby niepełnoletniej]
• [Oświadczenie pełnoletniej osoby uczniowskiej]
• [Zgoda dyrekcji szkoły na udział zespołu]

Pytania dotyczące projektu i rekrutacji można kierować na adres mailowy: edo@geremek.pl

Projekt „Edukacja do obywatelskości” jest realizowany przez Fundację Centrum im. prof. Bronisława Geremka w partnerstwie z Fundacją Enea – Energia Wspólnoty.